Tkactwo żakardowe w Domu Kultury Jedwabnej w Krefeld – intercontact lokal (część 3)

Tkaniny żakardowe w Domu Kultury Jedwabnej, Krefeld

Dom Kultury Jedwabnej to stara tkalnia paramentów w Krefeld. Z upływem czasu stała się ona zabytkiem przemysłu, w którym dziś można oglądać żakardowe maszyny z przeszłości.

Czym właściwie są paramenty? Paramenty to przedmioty sakralne: obrazy ołtarzowe i szaty liturgiczne, takie jak szaty nieszpory i dalmatyki. Marian Verstraaten, kierownik zespołu i tłumaczka języka holenderskiego w firmie intercontact translations zanurzyła się w historii krefeldzkich paramentów i odwiedziła tutejszy Dom Kultury Jedwabnej.

12 faktów na temat Krefeld i tkalni paramentów. Czy wiesz, że...

• ... Hubert Gotzes był ważnym producentem paramentów, tkanin paramentowych oraz flag w mieście Krefeld? W 1908 roku kupił tkalnię przy ulicy Luisenstraße 15 w Krefeld. Budynek został odkupiony od producenta jedwabiu Gottfrieda Diepersa, który zlecił jego budowę w 1868 roku. Jest to wspaniały przykład charakterystycznego domu tkackiego z czterema oknami na każdym piętrze i dobudowaniem o długości ok. 25 metrów. Budynek w Krefeld w tamtym czasie na szczęście nie był zbyt szeroki. Im szersza była fasada od strony ulicy, tym wyższe podatki. Budynek posiada dwa wejścia: jedno po prawej stronie dla zamożnych klientów i drugie po lewej dla dostawców, tak aby mogli oni z łatwością dotrzeć do tkalni. Każda szata kapłańska wykonana przez Gotzesa tkana i szyta ręcznie była wyjątkowa. Staranne, czasochłonne i pracochłonne zajęcie!

• ... Hubert Gotzes Junior wyjechał do USA w 1914 roku, aby założyć filię w Chicago? Okazało się to sukcesem. Tkaniny były importowane prosto z Krefeld, a paramenty produkowane w USA. Rodzinna firma Gotzes wkrótce zasłynęła z wysokiej jakości tkanin.

• ... tkalnia paramentów Krefeld stała się sławna podczas Światowego Kongresu Eucharystycznego w Chicago w 1926 roku? Padał ulewny deszcz, kolory większości tkanin nie były odporne na wodę... poza tkaninami pochodzącymi z Krefeld! Była to świetna reklama dla krefeldzkiej tkalni paramentów.

• ... około roku 1914 w Krefeld znajdowało się nawet 25 tkalni paramentów? W drugiej połowie XIX wieku w mieście jak aksamit i jedwab istniało około 300 tkalni.

• ... w Domu Kultury Jedwabnej do dziś zachowało się jeszcze 8 działających drewnianych krosien tkackich? Z czego jedno krosno posiada dwa wały. To krosno umożliwia zastosowanie płaskiej tkaniny lub tafty. Właśnie taki sprzęt dawniej znajdował się w domach tkaczy. Pozostałe 7 krosien w muzeum to krosna żakardowe. Na jednym z tych krosien można było produkować węższe tkaniny. Do węższych tkanin częściej stosowano przędzę w złotym kolorze. W rzeczywistości stanowi tekstylny rdzeń zdobiony papierem. Papier był do tego celu parzony w złocie (na złoty kolor). Tego rodzaju przędza oczywiście nie nadaje się do prania w pralce. Inną możliwością było tworzenie cieniutkich nici z prawdziwego złota. Następnie łączyło się je z nićmi tekstylnymi.

• ... jedwabnik zjada liście morwy przez 30 dni, zanim zacznie kręcić kokon? Ten kokon jest wykonany z przędzy jedwabnej. Dla tłumaczy specjalizujących się w tematyce modowej i odzieżowej to oczywiście żadna nowość. Ale interesujące jest samo pochodzenie tej nazwy!

• ... Joseph-Marie Jacquard wynalazł krosno żakardowe w Lyonie w 1805 roku? Maszyna żakardowa to krosno, które wykorzystuje technikę kart dziurkowanych i może być używany do tkania większych wzorów. Karta dziurkacza zawiera połowę wzoru. Motyw stanowi odbicie lustrzane. W ten sposób powstaje kompletny wzór. Rajski motyw to znany żakardowy wzór. Wraz z wprowadzeniem maszyny żakardowej zlikwidowano wiele miejsca pracy.Krawat z jedwabiu, Krefeld

• ... różni ludzie byli zaangażowani w proces produkcji kart dziurkowanych? Najpierw twórca wzoru rysował motyw na papierze. W tym celu często używał akwareli. Potem do pracy przystępował projektant wzorów. Przerabiał projekt na rysunek techniczny, aby można było zobaczyć, w których miejscach na górze znajduje się wycięcie. Następnie przebijano dziury w kartach. Później szkice głównie były tworzone cyfrowo. Jeśli motyw żakardowy miał być inny, trzeba było również zmienić kartę.

• ... po śmierci Huberta Gotzesa, tkalnia paramentowa przy ulicy Luisenstrasse przeszła w ręce jego syna Matthiasa Gotzesa? Matthias był właścicielem tej tkalni w latach 1931-1934. Kiedy zmarł, wdowa Henriette Gotzes przejęła kierownictwo nad tkalnią paramentów.

• ... Erwin Maus był ostatnim właścicielem tkalni paramentów? Erwin był bratankiem Henrietty Gotzes. Henriette adoptowała swojego bratanka po śmierci męża Matthiasa Gotzesa. Szkoliła go w warsztacie tkactwa paramentowego, gdzie od najmłodszych lat poznawał wszystkie tajniki związane z tą profesją. W 1969 roku Henriette Gotzes zmarła, a Erwin Maus odziedziczył tkalnię paramentów. Żona Erwina, Helga Maus od tamtej pory zarządzała tkalnią. W 1992 roku Erwin Maus na dobre zamknął drzwi tkalni paramentów. Rok później założono fundację Haus der Seidenkultur Paramenteweberei Hubert Gotzes e.V.

• ... Na początku lat 60-tych kapłanom nie wolno już było stać tyłem do ludu? Zdecydował o tym Sobór Watykański II w 1965 roku. Oznaczało to wielką zmianę dla tkalni paramentów w Krefeld. Szaty kapłańskie stały się bardziej minimalistyczne i mniej luksusowe, co oznaczało, że rezygnowano z pikowania, a węższe krosno zamieniano na nieco szersze. Erwin Maus szył proste szaty kapłańskie i tzw. Mausmobilem odwiedzał różne plebanie w Niemczech, by zaprezentować swoją kolekcję. Mausmobil był właściwie sklepem na kółkach. Kolekcję można było oglądać w środku pojazdu.

• ... Krefeld i Lyon były ważnymi miastami dla przemysłu jedwabniczego? Krefeld na pewno nie był pod żadnym względem gorszy od Lyonu, wręcz przeciwnie! Miasto jak aksamit i jedwab słynęło również z produkcji krawatów. Niestety, dziś pozostało już tylko kilku krawców, którzy mają swój własny zakład produkcyjny w Krefeld.

Marian Verstraaten: „Jako tłumaczka dziedziny mody i tekstyliów uważam, że odkrycie tego szczególnego miejsca w Krefeld było bardzo interesujące. Siedziba intercontact translations znajduje się w mieście jak jedwab i aksamit – Krefeld, dzięki czemu zespół może być dumny ze swojej lokalizacji. Dom Kultury Jedwabnej w Krefeld odkrywa przed zwiedzającymi bogatą historię miasta Krefeld. Jak dowiedzieliśmy się w drugiej części tej serii blogów, VerSeidAG został założony w 1920 roku w Krefeld. W Domu Kultury Jedwabnej dowiedziałam się, że dziś produkowane są tam zaawansowane technologicznie tekstylia. Dzięki naszym tłumaczeniom dla branży mody i tekstyliów dbamy o to, aby tekstylna w Krefeld nie poszła w zapomnienie”.