Adaptatie van de tekst voor uw doelgroep

Aanpassing van de tekst

Als een tekst voor verschillende lezers gepubliceerd moet worden, rijst al snel de vraag of één enkele tekst voldoende is.

Voor een doelgroep die bestaat uit meerdere taalgemeenschappen staat één ding vast: er is ook een vertaling nodig. Maar hoe is dat binnen één en dezelfde taal?

Een op de doelgroep afgestemde tekst

Een adaptatie is in feite een aanpassing. Afhankelijk van de diversiteit van de gewenste doelgroep kan het zinvol zijn om een tekst aan te passen en uiteindelijk verschillende teksten aan te bieden, die elk precies gericht zijn op een specifieke doelgroep – ongeacht het feit of het gaat om teksten in verschillende talen of om teksten die bestemd zijn voor meerdere doelgroepen binnen één taal.

Verschillende vormen van adaptatie

Adaptatie is in een aantal gevallen mogelijk, als vorm van vertalen, voor het aanpassen aan de uiteenlopende achtergronden van verschillende doelgroepen of meteen allebei: vertaling en inhoudelijke aanpassing.

• Adaptatie als een vorm van vertalen

Bij vertalingen wordt een tekst taalkundig en stilistisch aangepast aan de anderstalige doelgroep. Het gaat niet enkel om het louter vertalen van woorden, maar om de adaptatie aan specifieke omstandigheden van de doelgroep, zoals culturele gewoonten, sociale structuren of bepaalde verwachtingen die ze van bepaalde tekstsoorten heeft. Als de opbouw van een krantenartikel in het land van de doeltaal bijvoorbeeld anders is dan in het land van de brontaal, moet de tekst voor het doelland worden aangepast.

Vooral in de marketing is het belangrijk dat reclameboodschappen worden aangepast aan de nieuwe doelgroep. Het komt dus voor dat een slogan van één en hetzelfde merk in twee verschillende talen totaal verschillend kan zijn. In de marketing wordt er namelijk vaak gespeeld met woorden en hun betekenis. Afhankelijk van de doeltaal kan een slogan dus niet altijd een-op-een worden omgezet. Ook humor is heel individueel.

Het doel van een adaptatie is niet een letterlijke vertaling en staat los van het overbrengen van concrete woorden. De focus ligt op het effect van een tekst.

• Adaptatie binnen een taal: de professionals vs. het grote publiek

Adaptatie kan niet alleen betrekking hebben op vertalingen. Een tekst kan ook binnen een taal worden aangepast, bijvoorbeeld als deze oorspronkelijk voor professionals is geschreven en nu voor het grote publiek gepubliceerd moet worden.

Tijdens het adaptatieproces wordt de taal aangepast aan de nieuwe doelgroep. In dit geval wordt een eenvoudigere taal gebruikt die minder vakkundige termen bevat. In de nieuwe tekst kunnen ook aanvullende toelichtingen worden opgenomen of afkortingen worden uitgeschreven die voor professionals gebruikelijk zijn, maar minder bekend zijn bij het grote publiek. Uiteindelijk is het de bedoeling om een tekst te creëren die precies is afgestemd op de gewenste doelgroep, zowel qua inhoud als qua taal.

• Vertaling en adaptatie van teksten tegelijkertijd

Het wordt extra spannend als een tekst vertaald én inhoudelijk aangepast moet worden. Denk bijvoorbeeld eens aan een specialistische tekst in het Portugees die zich richt tot deskundigen op het gebied van de geneeskunde en informatie biedt over de nieuwe bevindingen van het onderzoek naar de taaislijmziekte. Deze tekst zal nu verschijnen in een Engelstalig gezondheidstijdschrift dat zich richt op leken die geïnteresseerd zijn in het onderwerp en een – in vergelijking met professionals uit dit vakgebied – niet zo'n grote achtergrondkennis hebben.

De aangepaste tekst moet informeren over het onderwerp, maar de tekst moet ook aansluiten bij het kennisniveau van de leek. Veel voorkomende afkortingen kennen ze, maar sommige afkortingen kunnen ze helemaal niet plaatsen. Bij complexere woorden is een verklaring in elk geval nuttig voor de leek. En natuurlijk moet de tekst worden vertaald van het Portugees naar het Engels en, indien nodig, stilistisch worden aangepast aan de verwachtingen van de doelgroep.

Wanneer is een adaptatie de moeite waard?

Wilt u met één onderwerp verschillende doelgroepen bereiken? Dan is een adaptatie altijd de moeite waard. Dit kan het geval zijn bij doelgroepen met verschillende talen, maar ook binnen één en dezelfde taal. In het tweede geval is een aanpassing vooral zinvol als de verschillende ontvangers van de tekst niet evenveel van het onderwerp afweten, bijvoorbeeld bij personen die zich beroepsmatig in het onderwerp verdiepen en degenen die het onderwerp als hobby hebben en er daarom in geïnteresseerd zijn.

We moeten ervoor zorgen dat een leek de tekst tot het eind leest en niet direct na de eerste regels gefrustreerd afhaakt, omdat hij er nauwelijks iets van begrijpt. Aan de andere kant is het belangrijk dat ook een deskundige uit het vakgebied de tekst blijft lezen en niet stopt, omdat hij deze te oppervlakkig vindt. Hoe we daarvoor kunnen zorgen? Door de tekst doelgericht aan te passen aan de betreffende doelgroep. Niemand vindt het fijn als er te veel of juist te weinig van hem/haar wordt gevergd.

Wilt u ook uw individuele doelgroepen op de juiste manier aanspreken? Laat uw tekst aanpassen!