Proeflezen bij de vertaling: echt nodig?

Proeflezen bij de vertaling

Proeflezen ofwel proofreading maakt vaak deel uit van de offerte voor een vertaling. Maar is het ook echt nodig? De kosten zijn natuurlijk wel hoger. En de vertaler zou toch eigenlijk zelf foutloze teksten moeten kunnen schrijven?

Het nut van proeflezen bij het vertalen

Misschien kent u het zelf ook wel van het schrijven van zakelijke brieven: zelfgemaakte spel- en typefouten worden snel over het hoofd gezien. Dit komt doordat het menselijke brein zo is geconstrueerd dat het in geval van onduidelijkheid bouwt op eerdere ervaringen en in geval van twijfel liever een stapje verder denkt dan met een bepaalde leegte om te moeten gaan.

Dit fenomeen kennen we tevens van getuigenverklaringen. Om deze reden moet ook hierbij altijd enige voorzichtigheid worden geboden. Zelfs als u de inbreker niet goed hebt gezien, zullen uw hersenen dit gebrek aan kennis nauwelijks toegeven en in plaats daarvan terugvallen op bestaande kennis. Droeg de inbreker een bivakmuts? Daar ben ik van overtuigd, zegt uw ervaring, want de inbreker wil niet herkend worden. Droeg hij een tas bij zich? Natuurlijk! In films hebben inbrekers altijd een tas bij zich. Hoe gaan ze anders de buit vervoeren? Zonder dat u zich er bewust van bent, vullen uw hersenen datgene wat u hebt meegemaakt aan met details die u in de concrete situatie nooit hebt waargenomen.

Als we zelf een tekst schrijven en deze vervolgens nog een keer controleren op fouten, gebeurt er iets soortgelijks. Als er bijvoorbeeld afzonderlijke letters in een woord ontbreken, zien we dit gemakkelijk over het hoofd. De reden hiervoor? De hersenen onthouden het juiste woord en vullen de leemtes op een passende manier in. Dit wordt bij een eigen tekst nog extra ondersteund. We kennen de inhoud namelijk al en we weten hoe het 'eigenlijk' zou moeten zijn.

Voordelen van vertaling met proeflezen

Dus hoe professioneel uw vertaler ook is en hoe belangrijk hij een correcte spelling ook vindt, proeflezen is meestal wel aan te raden. Proofreaders hebben daarbij de volgende voordelen:

- Ze kennen de vertaalde tekst nog niet, waardoor ze eerder fouten zullen opmerken.

- Ze zijn opgeleid om fouten op te sporen en dankzij hun ervaring weten ze precies welke woorden bijzonder foutgevoelig zijn en welke letters vaak per ongeluk worden omgedraaid.

- Bij twijfel kunnen ze bepaalde technieken gebruiken om ervoor te zorgen dat ze niets over het hoofd zien, bijvoorbeeld elk woord afzonderlijk bekijken en niet de complete zin.

Het proeflezen: een belangrijk onderdeel van de kwaliteitsbewaking

Volgens de kwaliteitsnorm DIN EN ISO 17100 is proeflezen een integraal onderdeel van de vertaling en garandeert het de kwaliteit van de doeltekst. Proeflezen zorgt voor:

- een correcte vertaling

Een proofreader vergelijkt de doeltekst met de brontekst en zorgt ervoor dat alles inhoudelijk correct en volledig vertaald is, d.w.z. dat er geen enkele zin over het hoofd is gezien en er niks is toegevoegd.

- consistentie

Een proofreader zorgt ervoor dat een term altijd van begin tot eind op dezelfde manier is vertaald en dat de doeltekst stilistisch consistent is.

- taalkundige nauwkeurigheid

Een proofreader controleert de grammaticale juistheid en de correcte spelling. Daarbij gaat hij uit van de regels die op dat moment gelden.

- geschiktheid voor het beoogde doel

Een proofreader zorgt ervoor dat de doeltekst voldoet aan de eisen die de klant stelt en aan de verwachtingen die typisch zijn voor het doelland. Hij garandeert bijvoorbeeld de juiste benadering van de doelgroep en het juiste gebruik van termen voor de doelgroep.

Het proeflezen: onmisbaar bij teksten voor het grote publiek

Bij interne correspondentie die alleen binnen uw bedrijf wordt verstuurd, kan proeflezen na het vertalen zeker achterwege worden gelaten. Want een kleine typefout of een ontbrekende zin heeft normaal gesproken geen ernstige gevolgen.

Maar als het gaat om belangrijke instructies, bijvoorbeeld om handleidingen voor de bediening van machines, moet er in elk geval gegarandeerd worden dat de doeltekst helemaal foutloos is. Het verkeerd bedienen van een machine kan uw medewerkers in ernstig gevaar brengen en leiden tot een productiestop.

Ook bij teksten die gepubliceerd worden, is proeflezen een vereiste. Het imago van uw bedrijf wordt niet alleen bepaald door uw diensten of producten, maar ook door uw communicatie. En deze moet in elk geval vlekkeloos zijn. Foutloze communicatie benadrukt de ernst van uw bedrijf en helpt u bij het overtuigen van uw doelgroep.

Zorg er dus voor dat u bij uw volgende vertaling in elk geval het proeflezen inplant!