Ograniczenie długości tekstu – wyzwanie dla tłumacza

Ograniczenie długości

Na co dzień nieustannie spotykamy się z wytycznymi na temat maksymalnej długości tłumaczeń.

Z jedne strony jest to zrozumiałe, ponieważ przykładowo w układzie graficznym strony lub przeglądarce internetowej do dyspozycji mamy ograniczoną ilość miejsca – z drugiej stanowi to dużą przeszkodę dla wszystkich tłumaczy, ponieważ prawie niemożliwe jest stworzenie atrakcyjnego tekstu według żelaznych zasad. Przysparza to trudności już samym copywriterom tworzącym tekst źródłowy.

Opowiemy Państwu, dlaczego teksty mają różne długości w zależności od języka i jak postępować w przypadku ograniczeń długości.

Dlaczego teksty w różnych językach mają różne długości

Ogólnie rzecz biorąc język angielski charakteryzuje się niewielką ilością znaków, między innymi dlatego, że pojedyncze słowa są krótsze niż w innych językach. W tłumaczeniu może to wyglądać zupełnie inaczej, przykładowo przekładając niemieckie sformułowanie na język angielski możliwe jest, że ze względu na zdanie podrzędne tekst w języku docelowym będzie znacznie dłuższy. Charakterystyczne dla języka niemieckiego jest natomiast to, że dowolną ilość słów można połączyć w długie kompozyty; dla porównania język angielski jest bardziej werbalny i dlatego stosuje się w nim mniej rzeczowników, a za to dużo więcej czasowników. W zależności od danego języka wyjściowego pojawiają się rozmaite różnice.

Francuski i włoski, a także portugalski, hiszpański oraz rumuński należą do grupy języków romańskich, które stanowią część języków italskich. Niemiecki, holenderski, angielski, duński, szwedzki i norweski zaliczają się natomiast do języków germańskich. Ogólnie rzecz biorąc, struktury zdań i słowa w obrębie danej rodziny językowej są do siebie bardziej podobne niż języki różnych rodzin językowych.

Tak więc przy tłumaczeniu z języka holenderskiego na francuski, struktura zdania może więc ulec całkowitej zmianie. Ze względu na różną liczbę słów i inną długość słowa, tłumaczenie na język francuski może być nawet o 30% dłuższe od tekstu źródłowego.

W procesie tłumaczenia zdania do pewnego stopnia można modelować, jednak należy pamiętać o tym, że: zwykle brzmią one nienaturalnie. Znacznie bardziej autentyczna i tym samym bardziej atrakcyjna dla nowej grupy docelowej, jest możliwość przedstawienia tego, co w danym języku charakterystyczne.

Dlaczego specjalne rodzaje tekstów wymagają wykorzystania dłuższych słów

Czynnikiem decydującym o długości tekstu jest struktura zdań, a także długość poszczególnych słów. Zależy to od rodzaju tekstu – i ostatecznie zawsze zależy to od tego, jak dosłowne lub swobodne może być tłumaczenie w odniesieniu do tekstu źródłowego.

Mniej złożone, a zatem krótsze terminy są zazwyczaj stosowane w odniesieniu do mniej konkretnych obszarów tematycznych. W tekstach specjalistycznych znajdują się odpowiednio dłuższe słowa. Jednym z możliwych wyjaśnień dla faktu, że ogólne terminy językowe są na ogół krótsze niż terminy specjalistyczne, mógłby być fakt ich powszechnego zastosowania w codzienności, sam proces komunikacji interpersonalnej powinien być jak najbardziej ekonomiczny. Dłuższe słowa wymagają również czasu.

Doskonałym przykładem będą tutaj niemieckie kompozyty: specjalistyczne słowa są dłuższe. Jeśli na stole znajduje się książka, można ją łatwo opisać za pomocą słowa książka. Załóżmy teraz, że to nie jest tylko jakaś książka, ale książka egzaminacyjna, a dokładniej książka egzaminacyjna z mechaniki. Ta książka egzaminacyjna nie jest przeznaczona dla wszystkich mechaników, ale w szczególności dla mechaników maszyn rolniczych , a więc jest to książka egzaminacyjna mechaników maszyn rolniczych. Jest to skrajny przypadek, którego nikt nie będzie używać w codziennej komunikacji. Nawet w języku niemieckim można znaleźć ładne parafrazy lub odpowiednie zdanie podrzędne. Jednak w tekstach prawnych, które muszą być naprawdę konkretne, sytuacja kształtuje się inaczej.

Ograniczona ilość miejsca: teksty SEO, Social Media, Layout oraz inne.

Mogą Państwo po prostu zaakceptować fakt, że różne języki mają różne długości i więcej się nad tym nie zastanawiać. Ogólnie rzecz biorąc, jest obojętne jak „długi” jest dany język, jeśli do dyspozycji mamy wystarczająco dużo miejsca. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy istnieją konkretne wytyczne, takie jak te, które można znaleźć w wyszukiwarkach, układach lub tekstach w mediach społecznościowych. Może się zdarzyć, że wyświetlona zostanie jedynie część nagłówka, ponieważ przekroczona została maksymalna długość. Szczególnie w przypadku opisów strony (metadescriptions) należy być ostrożnym, ponieważ w zależności od struktury zdania może się zdarzyć, że nawet najważniejsze słowa nie znajdują się na początku i nie zostaną wyświetlone w odpowiednim miejscu.

Czasami nie da się po prostu uniknąć wytycznych długości, należy jednak pamiętać, że ograniczenia ilości znaków ma negatywny wpływ na język. Treść zostaje przedstawiona za pomocą jak najmniejszej ilości krótkich słów, kosztem estetyki. Takie zdanie traci swoje brzmienie. Nie muszą się Państwo jednak martwić o poprawność językową, ponieważ biuro tłumaczeń dostarcza wyłącznie bezbłędne teksty.

Podsumowanie: nie należy wyczerpywać maksymalnej przestrzeni już w tekście źródłowym

Tłumacz nie może po prostu pominąć treści tekstu źródłowego, a czasami, ze względu na charakter danego języka, nie jest możliwe znalezienie krótszego sformułowania. Najlepiej byłoby, gdyby nie obowiązywały żadne ograniczenia długości.

Jeśli jednak nie można uniknąć ograniczenia, na przykład w przypadku tekstu w wyszukiwarce, tekstu w mediach społecznościowych lub w układzie graficznym, który oferuje jedynie ograniczoną ilość miejsca, należy upewnić się, że maksymalna przestrzeń nie została wykorzystana już w tekście wyjściowym. Z zasady każde tłumaczenie jest dłuższe niż tekst oryginalny. Zwłaszcza w przypadku angielskiego i niemieckiego jako języków wyjściowych – tłumaczenia z pewnością będą dłuższe.

Które języki są najdłuższe? O tym opowiemy Państwo w naszym kolejnym artykule.