Translation Memory: Jak posługują się nią tłumacze i jakie niesie ze sobą korzyści

Pamięć tłumaczeniowa? Narzędzia CAT? Oprogramowanie tłumaczeniowe? To nowość. Pewnie zadają Państwo sobie pytanie, do czego tłumaczowi właściwie potrzebne jest oprogramowanie.

To przecież wydaje się takie proste: w lewej części monitora tłumacz otwiera dokument w programie Word, a w prawej pusty, do którego wpisuje tłumaczenie. Może również otworzyć jeden dokument i słowo po słowie zastępować tekst wyjściowy swoim tłumaczeniem lub po prostu zapisać wszystko razem w tym samym arkuszu.

To jednak bardziej skomplikowane – na szczęście istnieją specjalne oprogramowania tłumaczeniowe, które ułatwiają pracę tłumacza i są przy tym pożyteczne również dla Państwa.

Oprogramowanie tłumaczeniowe

Niezależnie od tego, jaki format pliku zostanie przesłany, dokument Word, tabela Excel lub PDF, tłumaczenia nie są wykonywane bezpośrednio w Państwa dokumentach. Aby tłumacz mógł zająć się Państwa tekstem, menedżer projektu zapisuje plik w specjalnym oprogramowaniu w skomputeryzowanym narzędziu tłumaczeniowym (narzędzie CAT).

Niezależnie od początkowego formatu Państwa pliku w tym narzędziu będą zapisywane jedynie teksty do przetłumaczenia. Dodatkowo zostaną on podzielone na pojedyncze segmenty.

Podział powinien zachować zasadniczy sens tekstu – osobny wiersz może stanowić pojedyncze słowo, pojęcie, nagłówek, frazę lub pełne zdanie składające się z kilku linii.

W oprogramowaniu widoczny jest tekst wyjściowy, a bezpośrednio obok niego można wpisywać tłumaczenia poszczególnych segmentów.

Praktyczna funkcja: po przetłumaczeniu tekstu powstający dokument docelowy zostanie automatycznie zapisany w layout – nawet w przypadku tabeli tłumacz nie musi dopasowywać tekstu do wersji wyjściowej lub zamieniać oryginału na tłumaczenie.

Jaką mają Państwo z tego korzyść?

Pamięci tłumaczeniowe

Oprogramowanie tłumaczeniowe posiada jeszcze jedną przydatną funkcję: Translation Memory. Tłumacząc dosłownie chodzi o pamięć tłumaczeniową – co w tym przypadku się zgadza. Jej funkcja wydaje się być bardzo prosta: zapisywanie poprzednich tłumaczeń.

Każdemu klientowi przypisywana jest osobna, początkowo pusta pamięć tłumaczeniowa. Uzupełnia się dopiero w trakcie pracy tłumaczy. Dobierane w pary segmenty: tekst wyjściowy i tłumaczenie będą zapisywane łącznie.

Jeśli ten sam wiersz pojawił się już wcześniej, to przy tłumaczeniu nowego tekstu zostanie automatycznie zaproponowany jego poprzedni przekład. Jest on oznaczany symbolem 100% match (100% zgodności).

Tłumacz nie może bez zastanowienia przejmować wierszy o 100% zgodności, musi najpierw zdecydować czy poprzednie tłumaczenie pasuje do nowego kontekstu i czy może zostać użyte w niezmienionej postać, czy jednak należy je odpowiednio dopasować.

100% match, przy którym występuje ten sam kontekst – czyli poprzedni segment jest taki sam – określa się jako Kontekst-Match.

Segmenty, które nie są zgodne z poprzednio przetłumaczonym wierszem, w zależności od stopnia podobieństwa są określane jako Fuzzy-Match. Translation Memory wyświetla wcześniej już przetłumaczone podobne segmenty, a w tekście wyjściowym podkreśla inne odróżniające się słowa. Dzięki temu tłumacz bardziej skupi się na zaznaczonych słowach i odpowiednio dopasuje tłumaczenie.

Jeśli stopień podobieństwa do wcześniej tłumaczonego segmentu jest niższy niż podana wartość procentowa – jako standardową przyjmuje się wartość 70% – to dany tekst jest uznawany za nowy i powinien zostać ponownie przetłumaczony. Wynika to z faktu, że stare tłumaczenie przy tak niskiej zgodności nie jest już przydatne dla tłumacza.

Jak widać, Translation Memory nie jest narzędziem służącym maszynowemu i automatycznemu tłumaczeniu tekstów. Nie jest w stanie samodzielnie tłumaczyć nowych zdań – nawet jeśli z poprzednich tłumaczeń „zna” już każde słowo. Translation Memory jest w stanie sprawdzić ortografię i rozpoznać błędy tłumaczeniowe lub gramatyczne.

Potrafi natomiast rozpoznać tak samo lub podobnie przetłumaczone wiersze w innej części tekstu i może zaproponować tłumaczowi istniejące już przekłady.

Translation Memory jest narzędziem pomocniczym, dzięki któremu nie trzeba wciąż na nowo tłumaczyć tych samych zdań. Dodatkowo stanowi gwarancją jednolitości oraz służy polepszeniu wydajności i jakości – do przetłumaczenia jest mniej nowych wierszy, dzięki czemu tłumacz ma więcej czasu na sprawdzenie istniejących już przekładów.

Kolejna zaleta: im więcej tekstów zostanie dla Państwa przetłumaczonych, tym bardziej zapełni się pamięć tłumaczeniowa i więcej segmentów zostanie uprzednio przetłumaczonych. Dodatkowo obok szybszych usług tłumaczeniowych wiele biur tłumaczeń proponuje rabaty Translation Memory, które mogą obniżyć Państwa koszty.

Terminologiczne bazy danych

Dodatkowym narzędziem pomocniczym dla tłumaczy jest terminologiczna baza językowa nazywana również glosariuszem. Jest ona pewnego rodzaju słownikiem, który powstaje w trakcie pracy – tłumacz samodzielnie dodaje przetłumaczone pojęcia. Można ją stworzyć również wcześniej pod postacią udostępnianych przez klientów w postaci dwu lub wielojęzycznych dokumentów z parami terminów.

Na sam koniec sensowne byłoby na przykład, aby używane w Państwa firmie pojęcia z odpowiednimi tłumaczeniami były już zapisane.

Do oprogramowania tłumaczeniowego na stałe można dołączyć bazę terminologiczną. Jeżeli w zdaniu pojawi się pojęcie, które jest zapisane w glosariuszu, zostanie ono zaznaczone, a jego tłumaczenie ukaże się automatycznie.

Również tutaj należy pamiętać o tym, że tłumacz nie może bez zastanowienia przejąć istniejącego tłumaczenia, ponieważ dane pojęcie może mieć wiele znaczeń, a co za tym idzie może być tłumaczone na różne sposoby. Przykładowo w bazie terminologicznej może być dotychczas zapisane tylko jedno tłumaczenie.

Jak czerpać korzyści z pamięci tłumaczeniowych?

Jeśli tłumacz do pracy wykorzystuje Translation Memory, mogą Państwo zyskać pod wieloma względami. Przykładowo:

  • jednolity styl,
  • wydajność dzięki jednolitemu tłumaczeniu,
  • wysoka jakość dzięki wydajności,
  • szybkie tłumaczenia dzięki uprzednio przetłumaczonym wierszom
  • ograniczone koszty dzięki istniejącym już tłumaczeniom, oraz wynikającym z nich rabatom.

Również w przypadku kreatywnych tekstów, jak np. opisy produktów, które po części powinny być indywidualne, czerpią Państwo korzyści z Translation Memorys, ponieważ umożliwia ona odwołanie się do istniejących już tłumaczeń.

Translation Memory to dla Państwa czysty zysk.