Onthuld: wat gaat er schuil achter de begrippen lokaliseren, transcreation en transcriptie?

Notitieblok lamp verkreukeld papier

Lokaliseren, transcreation en transcriptie. Hoewel de begrippen totaal niet op elkaar lijken, kan er toch al snel verwarring ontstaan. Ze hebben namelijk alle drie iets met taal te maken en de diensten worden door vele vertaalbureaus aangeboden.

Deze informatie zorgt er in elk geval voor dat u bij de uitvoering van uw talenprojecten op de hoogte bent van belangrijke aandachtspunten die een rol spelen bij internationalisering.

Lokaliseren

Het begrip lokaliseren komt uit de software engineering en wordt afgekort tot L10n. Deze afkorting is gebaseerd op het Engelse woord localization. De L heeft betrekking op de eerste en de N op de laatste letter van het woord. Het getal tussen L en N staat voor het aantal weggelaten letters.

Maar wat bedoelen we nu precies met lokaliseren?

Als software, een website of een app in een anderstalig land moet worden uitgegeven, volstaat enkel een vertaling van de woorden vaak niet.

Vaak moet ook de content, zoals de teksten en foto's, worden aangepast aan de doelgroep. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verschillende conventies met betrekking tot datumweergave, verschillende valuta's en diverse maateenheden.

En dat is nog niet alles.

Er moet bijvoorbeeld ook rekening worden gehouden met de juridische aspecten. De wetten in de diverse landen leggen verschillende regels op die vervolgens geïmplementeerd moeten worden in de gelokaliseerde versie van de software of app.

Ten slotte spelen ook de taalkundige conventies in het doelland een belangrijke rol. Als u uw klanten in het doelland zo goed mogelijk aan wilt spreken, dient u namelijk rekening te houden met aanspreekvormen die typisch zijn voor dat land. U kunt er ook bewust voor kiezen om dit niet te doen en zo de aandacht op uw bedrijf te vestigen.

Het lokaliseren is dus het vertalen van teksten en tegelijk de volledige aanpassing aan het doelland.

Transcreation

De begrippen transcreation en adaptatie zijn synoniemen van elkaar. Het woord transcreation is samengesteld uit de Engelse begrippen translation en creation. Het woord beschrijft een creatieve, vrijere vertaling; een soort vernieuwde versie van een vertaalde tekst.

Maar waarom zouden we dat doen?

Een vertaling mag door uw internationale doelgroep niet als zodanig worden herkend. Klanten voelen zich immers veel eerder persoonlijk aangesproken als ze denken dat een tekst speciaal voor hen is geschreven.

De tekst moet de klanten echt aanspreken, want het product of de dienst die hierin wordt beschreven, is speciaal op hun behoeften afgestemd.

U snapt natuurlijk wel dat transcreation vooral in de marketing wordt toegepast. Op andere gebieden kan transcreation echter geheel misplaatst zijn. Denk bijvoorbeeld maar aan een juridische tekst. Voor zo'n tekst is vaak een vertaling vereist die zo letterlijk mogelijk is.

Deze tekst heeft immers een heel ander doel als een commerciële tekst: de tekst moet zo exact mogelijk weergeven wat er in de originele brontekst staat. Formuleringen die afwijken van de brontekst kunnen verstrekkende gevolgen hebben voor een contract of een gerechtelijke uitspraak.

Maar nu weer terug naar het creatief vertalen. De primaire boodschap wordt afgeleid uit uw bronteksten en op gepaste wijze in de doeltaal gecommuniceerd.

Hierbij hoeft in de betreffende doeltaal niet te worden gezocht naar de woorden die qua betekenis het dichtst in de buurt komen van de brontaal. Integendeel! Er wordt een geheel nieuwe tekst gecreëerd.

Het effect dat de oorspronkelijke tekst op de klant heeft, blijft echter behouden. Het wordt in de doeltaal overgebracht en gereproduceerd. Hierdoor roept uw vertaalde tekst hetzelfde gevoel op bij internationale klanten.

Adaptatie, oftewel transcreation, is dus een vorm van vertalen: een zeer vrije vertaling, waarbij niet de exacte woorden van de brontekst centraal staan, maar het effect dat ze sorteren.

Transcriptie

Het begrip transcriptie is zowel een overkoepelend begrip als een deelbegrip. Als overkoepelend begrip is het een combinatie van de deelbegrippen transcriptie en transliteratie.

  • Transcriptie betekent het fonetisch exact overbrengen van taaluitingen van het ene alfabetische schrift naar het andere. Bij het overbrengen staat de uitspraak dus centraal. Het belangrijkste doel hierbij is om een zo correct mogelijke uitspraak van een bepaald woord over te brengen aan mensen met een andere moedertaal.
  • Transliteratie betekent het letter voor letter getrouw overbrengen van talige formuleringen van het ene alfabetische schrift naar het andere. Transliteratie kan, in tegenstelling tot transcriptie, weer terug worden omgezet in het oorspronkelijke alfabetische schrift.

Naast het fonetisch exact overbrengen van taalkundige formuleringen heeft het overkoepelende begrip transcriptie nog een betekenis: het in schriftelijke vorm overbrengen van mondelinge communicatie.

Zo valt het uitschrijven van een audio-opname onder het begrip transcriptie. Denk bijvoorbeeld aan de speech van een politicus die (eventueel met meer informatie over geluiden, zoals lachen, applaus etc.) uit wordt geschreven.

Lokaliseren, transcreation en transcriptie hebben dus één ding gemeen:

bij al deze begrippen staat het overbrengen van talige uitingen centraal. De doelgroep speelt hierbij een belangrijke rol, want lokaliseren, transcreation en transcriptie van teksten geschiedt met het oog op deze doelgroep.

Bij het internationaliseren van uw projecten (webshops etc.) moet u zich dus vele vragen stellen en vele hindernissen overwinnen. U kunt het best direct met uw vertaalbureau bespreken welk soort vertaling of welke aanpassing er voor uw bedrijf in aanmerking komt.